Undergraduate Counseling Trainees’ Perceptions and Experiences Related to Structured Peer Group Supervision: A Mixed Method Study

Abstract

Problem Durumu : Turkiye’deki psikolojik danisman egitiminin niteliginin artirilmasi icin lisans duzeyindeki psikolojik danisma ve rehberlik egitim programlarinin icerisine etkili supervizyon uygulamalarinin dâhil edilmesinin gerekliligi yaklasik 15 yillik bir suredir tartisilagelmektedir. Ote yandan egitim programlarinin standart bir uygulama deneyimi sunamamasi, psikolojik danisman adaylarinin farkli niteliklerde ve yeterlilikte yetismesine yol acmaktadir. Bu durum ayni zamanda egitim programlari arasinda, uzerinde uzlasilan standart bir uygulama ve supervizyon alt yapisinin kurulmasini guclestirmektedir. Psikolojik danisman adaylarinin, danisanlarina ozgu ihtiyaclari ve uygun yaklasimlari belirleyebilmelerine ve surec becerilerini gelistirmelerine destek olmak, uygulamaya dayali derslerin supervizyon esliginde yurutulmesi ile mumkundur. Ozellikle psikolojik danisman adaylarinin surec boyunca bireysel gelisimlerini yakindan takip edebilme imkâni saglayan, bireyle psikolojik danisma uygulamalari dersleri kapsaminda yapilacak psikolojik danisma oturumlarina donuk supervizyonun yapilandirilmasi gerekmektedir. Soz konusu yapilandirma, kullanilacak supervizyon yontemlerini, psikolojik danisman adaylarinin ihtiyaclarina ve programin ozelliklerine gore bicimlendirmeyi kapsamaktadir. Amacli sekilde secilecek olan yontemler psikolojik danisman adaylarinin gelisimsel ihtiyaclarina uygun olarak kullanildiginda ozyeterlik algisini guclendirme uzerinde olumlu bir etkiye sahiptir. Supervizyon yontemleri bireysel, uclu ve grup olmak uzere farkli formatlarda kullanilabilmektedir. Ozellikle Turkiye’de lisans egitimi ile psikolojik danisman yetistiren bir egitim sistemine sahip olundugu goz onunde bulunduruldugunda, hem ogrenci mevcutlarinin fazlaligi ile bas etmek hem de nitelikli supervizyon vermek adina grup supervizyonu formatlari arasinda yer alan yapilandirilmis akran grup supervizyonu oldukca etkili bir yontem olarak on plana cikmaktadir. Yapilandirilmis akran grup supervizyonu sureci, psikolojik danisman adaylarinin temel becerilerini ve kavramsallastirma yeteneklerini gelistirmeye yonelik bir yontem olmakla birlikte adaylarin surece katilimlarini artiran, yapici geri bildirim vermelerine ve kendilerini gozlemlemelerine olanak taniyan bir surectir. Yontemin soz konusu guclu yanlari dikkate alindiginda, Turkiye’deki uygulanabilirligi ve psikolojik danisman adaylarinin gelisimlerine etkisi ile ilgili calismalara ihtiyac duyulmaktadir. Arastirmanin Amaci : Bu calismada, lisans duzeyindeki psikolojik danisman adaylarinin yapilandirilmis akran grup supervizyonu formatina iliskin goruslerinin ve bu supervizyon formatinin, adaylarin psikolojik danisma ozyeterlik duzeyleri uzerindeki etkisinin incelenmesi amaclanmistir. Arastirmanin Yontemi : Karma arastirma modellerinden kesfedici ardisik desenin kullanildigi bu calismada once nitel veriler, ardindan nicel veriler elde edilmistir. Arastirmanin nitel bolumunde katilimcilarin soz konusu supervizyon formatina iliskin gorusleri alinmis; nicel bolumunde ise, yari deneysel arastirma deseni kullanilarak psikolojik danisman adaylarinin ozyeterlik duzeylerinin supervizyon sureci boyunca gelisimi incelenmistir. Arastirmaya Ankara’daki bir devlet universitesinde ogrenim goren psikolojik danisman adaylari katilmistir. Arastirmanin nitel bolumune 2011-2012, 2012-2013, 2013-2014 Egitim ve Ogretim yillarinda bireysel psikolojik danisma uygulamasi dersini alan 16 ogrenci; nicel bolumune ise 2014-2015 Egitim ve Ogretim yilinda ayni dersi alan toplam 21 ogrenci katilmistir. Arastirmanin nitel bolumunde demografik bilgi formu ile birlikte alti acik uclu sorunun yer aldigi soru formu kullanilmistir. Soru formunda; akranlardan supervizyon almanin katkilari, yapilandirilmis akran grup supervizyonunda edinilen farkindaliklar ve kazanimlar, yapilandirilmis akran grup supervizyonunda rollere girerek donut verme ve alma, yapilandirilmis akran grup supervizyonunun bireysel supervizyona gore guclu yonleri, yontemin yetersiz ve gelistirilmesi gereken yonleri ile bu yontemin psikolojik danisman egitiminde kullanilmasina yonelik katilimci goruslerini degerlendirmeye yonelik sorulara yer verilmistir. Arastirmanin nicel bolumunde ise psikolojik danisman adaylarinin yapilandirilmis akran grup supervizyonu suresince ozyeterlik duzeylerindeki degisimi olcmek uzere Psikolojik Danisma Ozyeterlik Olcegi kullanilmistir. Olcme araci yardim becerileri ozyeterligi, oturum yonetmeye iliskin ozyeterlik ve psikolojik danisma surecindeki zorluklara iliskin ozyeterlik olarak adlandirilan uc faktorlu bir yapiya sahiptir. Toplam 41 maddeden olusan olcme araci 10’lu derecelendirme uzerinden yanitlanmaktadir. Olcme aracindan alinan yuksek puanlar yuksek ozyeterlik algisina isaret etmektedir. Nitel verilerin analizi, icerik analizi yontemi kullanilarak gerceklestirilmistir. Elde edilen bulgular tema ve kategoriler altinda sunulmustur. Psikolojik danisman adaylarinin ozyeterlik duzeylerinin yapilandirilmis akran grup supervizyonu suresince degisimini olcmek amaciyla, yapilandirilmis akran grup supervizyonu suresince uc asamali olcum elde edilmistir. Elde edilen veriler, HLM7 paket programi kullanilarak dogrusal gelisimsel model ile analiz edilmistir. Arastirmanin Bulgulari : Arastirmanin nitel bulgularina gore, psikolojik danisman adaylarinin yapilandirilmis akran supervizyonuna iliskin gorusleri dort tema altinda toplanmistir. Bu temalar; 1) modelin katkilari, 2) bireysel supervizyona gore modelin guclu yanlari, 3) modelin gelistirilmesi gereken yanlari ve 4) modelin lisans duzeyindeki psikolojik danisman adaylari ile kullanimidir. Modelin katkilari temasindaki one cikan kategoriler arasinda psikolojik danismaya iliskin becerileri ve oz farkindaligi artirma, farkli bakis acilarindan bakabilme, destekleyici, yapici, yonlendirici ve benlik algisini gelistirici bir ortam saglama, farkli vakalar uzerinde calisabilme ve deneyim elde edebilme yer almaktadir. Bireysel supervizyona gore modelin guclu yanlari temasinda, farkli perspektiflerden bakabilme ve farkli vakalar uzerinde calisabilme ile akranlar arasi benzer deneyimlerden gecme ve normallestirme kategorileri one cikmaktadir. Modelin gelistirilmesi gereken yanlari temasi, modele iliskin oneriler ve modelin uygulama kosullarina iliskin konular kategorilerini icermekte ve bu kategoriler icerisinde supervizyondaki roller, geri bildirim verme, sure ve mekâna iliskin cesitli alt kategoriler yer almaktadir. Son olarak, modelin lisans duzeyindeki psikolojik danisman adaylari ile kullaniminda, tum katilimcilarin ortak olarak ifade ettigi kesinlikle kullanilmasi gerektigini kapsayan tek bir kategori yer almaktadir. Nicel bolume iliskin bulgular ise yapilandirilmis akran grup supervizyonunun psikolojik danisman adaylarinin psikolojik danismaya iliskin ozyeterliklerini olumlu yonde etkiledigine isaret etmektedir. Dogrusal gelisimsel model cercevesinde elde edilen bulgulara gore, katilimcilara ait ozyeterlik baslangic guvenirlik katsayilari, hem baslangic asamasi hem de gelisim oranlarindaki bireysel farkliliklar acisindan veri setinde anlamli bir farkliligin olduguna isaret etmektedir. Degisimin baslangic asamasi ile olan iliskisi (-.878) incelendiginde, yapilandirilmis akran grup supervizyonu sureci baslamadan once psikolojik danisma ozyeterlik duzeyleri dusuk olan ogrencilerin ilerlemeleri, psikolojik danisma ozyeterlik duzeyleri baslangicta daha yuksek duzeyde olanlardan daha fazladir. Arastirmanin Sonuclari ve Onerileri : Arastirmanin sonuclari yapilandirilmis akran grup supervizyonunun uygulamada pratik ve lisans duzeyindeki psikolojik danisman egitimi icin faydali oldugunu ortaya koymakta ve tum katilimcilar, yontemin lisans duzeyinde uygulanabilir oldugunu ifade etmislerdir. Ayni zamanda yapilandirilmis akran grup supervizyonu sureci psikolojik danisman adaylarinin psikolojik danisma ozyeterlik algilarini olumlu bir sekilde etkilemis ve her bir olcumde ogrencilerin psikolojik danisma ozyeterlik duzeyleri artis gostermistir. Turkiye’deki psikolojik danisman egitimi programlarindaki ogrenci sayilarinin yuksekligine ragmen etkili, kullanisli ve ogrencilerin ozyeterliklerini gelistirmeye donuk katki saglayan bu yontemin kullaniminin yayginlastirilmasi icin supervizor egitimlerinin gerceklestirilmesi onemli bir adim olacaktir.