Bone-marrow cells in therapy of critical limb ischemia of lower extremities - own experience

Abstract

Wstep . W 2003 roku autorzy niniejszego artykulu rozpoczeli badania nad mozliwościami leczenia chorych z krytycznym niedokrwieniem konczyn za pomocą implantacji wlasnych komorek macierzystych. Po okresie wstepnych przygotowan ustalono schemat postepowania, kryteria wlączenia do leczenia i sposob prowadzenia badan kontrolnych oraz procedur bezpieczenstwa. Material i metody . Kryteria wlączenia obejmowaly krytyczne niedokrwienie konczyny niekwalifikujące sie do leczenia chirurgicznego, po leczeniu zachowawczym nie krotszym niz 2 miesiące, w ktorym nie nastąpila istotna poprawa zagrozonych zabiegiem amputacyjnym. Do kryteriow wylączenia zaliczono: brak zgody chorego, inne powody niedokrwienia niz miazdzyca, znaczne zaawansowanie zmian zmuszające do pilnej amputacji, a takze obecnośc choroby nowotworowej lub stan ogolny nierokujący przezycia 6 miesiecy. Chorych po poinformowaniu i uzyskaniu od nich świadomej zgody losowo przydzielano do dwoch grup: kontrolnej (15 osob poddano terapii klasycznej) oraz badanej (14 pacjentow). Zastosowano nastepujący algorytm: w godzinach rannych wykonywano standardowy zabieg pobrania szpiku (z kości biodrowej), nastepnie przygotowywano w separatorze zawiesine komorek za pomocą filtrowania szpiku, zageszczania i separowania komorek CD34+ (frakcja zawierająca progenitory). Uzyskany material podawano chorym dwoma drogami miejscowo do tkanki mieśniowej niedokrwionej konczyny (n = 14) i podczas angiografii, do koncowego odcinka osiowego naczynia konczyny dostepnego cewnikiem (nad okluzje) (n = 4). W obserwacji uwzgledniano parametry ogolne (RR, tetno, czestośc oddechow, temperatura), wartośc wspolczynnika kostka/ramie (ABI), makroskopowy obraz ewentualnych owrzodzen i martwicy (fotografie), a takze subiektywne odczucia pacjentow (VAS, skala jakości zycia wg klasyfikacji WHO). Notowano parametry przed leczeniem, codziennie do momentu wypisu chorego ze szpitala, po 1., 3. i 6. miesiącu terapii. Wyniki . Angiografie wstepną wykonano u kazdego pacjenta (wynik badania dyskwalifikowal od przeprowadzenia zabiegu rewaskularyzacyjnego), natomiast badanie kontrolne przeprowadzono po 3 miesiącach u 5 chorych z grupy badanej (nie odnotowano roznic w ich obrazie). Punktami koncowymi obserwacji byly amputacje (3 w grupie badanej i 7 w grupie kontrolnej) oraz śmierc pacjenta (nie odnotowano). W przypadku amputacji pobierano do badania histologicznego i w przypadku zastosowania komorek macierzystych obserwowano cechy angiogenezy. W wiekszości przypadkow uzyskano poprawe subiektywną (12 osob w grupie badanej vs. 7 w grupie kontrolnej). Zaobserwowano zmniejszenie owrzodzenia (8) oraz wygojenie w grupie leczonej komorkami szpiku (5) w stosunku do grupy kontrolnej (3). Amputacje przeprowadzono u 3 chorych (w grupie kontrolnej u 7 osob). Wnioski . Implantacja wlasnych komorek macierzystych uzyskanych ze szpiku kostnego jest bezpieczną i budzącą duze nadzieje metodą leczenia, pomimo znanych ograniczen. Ze wzgledu na mozliwośc jej rozwoju powinna stanowic przedmiot dalszych dociekan.